گـــــل!!! سعادتی آسمانی يا عذابی جهنمی؟ بستگی به اين خواهد داشت كه با اين گل كدام يك از دو تيم امتياز كسب كرده است: تيم ما يا تيم ديگری. چگونه ممكن است كه مسير يك توپ باعث اين همه خوشبختی يا اندوه شود؟ چندين هفته است كه من در برابر تلويزيون خود نشسته و مشغول تماشای بازیهای جام جهانی هستم. همسرم، مرا با طلاق و ساير اقدامات تنبيهی تهديد میكند. منشاء اين جاذبه و گيرايی و اين جادوی فوتبال چيست؟ جهان بازی برای ما هميشه در حكم باغ عدن بوده است. در هر لحظهی مفروض میتوانيم از جهان واقعی خود به درون آزادی، خوشبختی و معصوميت بازی قدم گذاريم. فوتبال و باغ عدن؟ اين دو با هم چه رابطهای ممكن است داشته باشند؟
هر كدام از آنها بازنمودی هستند از قلمروی مقدس آزادی و نظم، معصوميت و عدالت در جهان روزمرهی ما از بی نظمی و آشوب، بندگی و انقياد، بی عدالتی و گناهكاری. صفحهی شطرنج، زمين بازی تنيس يا فوتبال: درون مرزهای آنها ما خود را آزاد حس میكنيم زيرا در اينجا اين خود ما هستيم كه تعيين كنندهی (اجرای) قوانين هستيم و تابع قوانين آهنين جهان خارج نمیباشيم. در اينجا ما احساس معصوميت نيز میكنيم زيرا جهان بازی جهان معصوميت هم هست: باغ عدن قبل از هبوط آدمی. در جهان بازی میتوانيم به نحوی كودكانه خودخواه باشيم و میتوانيم عطش خود از موفقيت، قدرت و سلطه را ارضاء كنيم. و همهی اينها بدون تجربهی احساس گناه يا تقصير.
در جهان بازی به طرزی معما گونه از محدوديتهای خود بازی آزادی بوجود میآيد. در بازی فوتبال قانون اصلی بسيار ساده است: توپ بايد از مركز زمين به طرف يكی از دو دروازه حركت داده شود. اگر توپ از مركز زمين مستقيماً در يكی از دو دروازه جای گيرد از ظواهر امر چنين به نظر خواهد آمد كه مسيرش از قبل به طور دقيق تعيين شده بوده و بنابراين كل ماجرا چيزی خسته كننده از آب در خواهد آمد. برای ايجاد شدن آزادی، قوانين (بازی) در مسير حركت توپ موانعی ايجاد میكنند و بدين ترتيب حركتهای آن بغرنج تر میشود.
اول دو تيم هر كدام با يازده بازيكن به زمين بازی فرستاده میشوند با اين وظيفه كه توپ را به داخل دروازه جای دهند. در مرحلهی بعد به آنها گفته میشود كه هركدام بايد توپ را به درون دروازهی طرف مقابل بفرستند. با توجه به وجود 22 بازيكن در زمين كه هركدام برای خود ارادهی مستقل و استعدادهای ويژهای دارند و همينطور حركتهای بيشمار از مواجهه و برخورد يا همكاری و تعاون، تعداد تركيبهای ممكن تقريباً به سطح بی نهايت افزايش میيابد. اما هنوز هم يك عامل اضافی برای ايجاد جهان واقعی از حوادث غير منتظرهی شاد، احساس كردن آزادی و خوشبختی مورد نياز است: يعنی خود توپ.
توپها بخشی هستند از مهمترين « ايجاد كنندگان آزادی » در زندگی ما. توپ تجسم و تجسد آزادی است. توپ در هر مسيری كه بتوان فرض كرد حركت و جهش میكند. به نظر میرسد كه توپ «اراده»ی خودش را دارد. هم يك شيء است و هم با اين وجود به نظر میرسد كه آزاد است. با در نظر گرفتن عامل بخت (شانس) و پيش بينی ناپذير بودن بازی، توپ نبردی شديد و واقع بينانهی انسانی را تبديل میكند به تجلی معنويت و آزادی.
احتمال (شانس) و انسان در حركتهای تند و سريع توپ بر يكديگر تاثير متقابل میگذارند، با يكديگر میرقصند و پشتك میزنند. توپ آزاد از قيد و بند هر مسئوليتی با شادی و مسرت اين سو و آن سو میجهد، ميان ارادهی انسانی و اتفاق، آزادی و محدويت، موفقيت و شكست، اميد و نااميدی ـ تا در لحظهی بعدی دوباره به جهان سراسر اميد عزيمت كند. توپ جهان خاص خودش را دارد و در عالم مقدس حركت میكند. اما آن عالم مقدس بدون اين دنيای غير مقدس خود ما وجود ندارد. زمين بازی از (جهان) اطراف خودش جدا شده و در برابر (جهان) اطراف خود قرار گرفته است. تجربهی تشريفات مقدس ناقص خواهد بود اگر تنش بين زمين بازی و جايگاه سرپوشيدهی تماشاچيان از قلم بيفتد. زمين زمردين وپاكيزهی بازی و آزادی بازی بايد در برابر جمعيت آشفته و غرق در فرياد كه در تاريكی جايگاه نشسته قرار گيرد، در حالی كه مشعلهای سرخ گون فروزان در ميان شادی سكر آور و رنج و عذاب جهنمی در جايگاه اين سو و آن سو میرقصند.
در زندگی هر روزهی خود عقل و احساسات به هم آميختهاند. فوتبال (همچون بعضی بازیهای ديگر) اين دو قلمرو را از يكديگر جدا میكند و در برابر هم قرار میدهد. همهی احساسات، عواطف و غريزهها به سمت تماشاچيان هول داده میشوند. آنها خشمگين میشوند و عشق میورزند، بالا و پايين میپرند و منفجر میشوند و سرانجام (اگر تيم آنها برنده شود) به يك تخليه هيجانی میرسند و (چنانچه تيم محبوب آنها بازی را واگذارد) به قعر جهنم سرنگون میشوند. در عين حال آنها آزادی آپولينی و معنويت افلاطونی آن بازی كه در زمين روبرويشان در حال انجام است را نظاره، درك و تجربه میكنند.
بله، بازيكنها در جهان معنويت خود را حركت میدهند. آنها متناسب با قوانين روشن و مقدس عمل و رفتار میكنند. در حالی كه بازی در جريان است از آنها انتظار میرود كه به عنوان موجودات عاقل و منطقی رفتار كنند، و اين كه احساسات و عواطف معمول و روزمرهی خود، آرزوهای شخصیشان و هراسهايشان را در بازی دخالت ندهند. آنها در جهان اصول اخلاقی ناب و عدالت حركت میكنند. جهان بازيكنها جهان عدالت است و جهان بی طرفی و بی غرضی. برابری كامل موقعيتها است كه در زندگی روزانهی ما هرگز بدست آمدنی نيست. هر دوتيم بازی درنيمهی زمينها را با يكديگر عوض میكنند. كجا در جهان واقعی ما انسانها، يعنی آن كسانی كه از حق انحصاری بر خورداند، يا ما كه جزو قشر محرومين هستيم حاهايمان را با يكديگر عوض میكنيم؟
از بازيكنها نيز انتظار میرود كه قوانين بازی را زير پا نگذارند. اگر چنين كنند تنبيه میشوند و اگر دوباره خطا را تكرار كنند از بازی اخراج میگردند. يعنی آنها از قلمروی معنويت است كه اخراج میشوند. و ما آنها را میبينيم كه در عالم ارواح رختكنهای يخ زده از نظرها ناپديد میگردند. طرد واقعی از بهشت هنگامی روی میدهد كه به تقدس بازی بی احترامی شده باشد، يعنی هنگامی كه طلسم شكسته شود: توسط بازيكنهايی كه از نقش فرشته خوی خود بيرون میآيند و آغاز به جنگ در زمين بازی میكنند، يا توسط داوری متقلب، يا توسط مردمی كه احساس میكنند نتيجهی نهايی بازی از قبل معين شده است و توسط تماشاچيانی كه وارد محوطهی بازی میشوند. چنين حوادثی آسيبهای جدی و ماندگاری به مردم و به جامعه هموار میكنند. پی بردن به شكنندگی و آسيب پذيری جهان آزادی، معنويت و منزلت انسانی و دوباره از خواب بيدار شدن در جهان كمتر ميهمان نواز روزمره ضربهی هولناكی است (كه معمولاً هنگامی كه فاتح جام معين میشود چنين تجربهای به ما دست میدهد).
الف- درعهد باستاني
آيا واقعاً بايد ريشه فوتبال را از سه هزار سال پيش درژاپن، چين، مصر، نزد يونانيها ودر پيش رومي ها جستجو كرد؟ يك نكته بطور يقين محقق و مسلّم است. بازيهائي كه با توپ و يا گوي انجام ميشود بدون آنكه به انواع تمدنها ويا شرائط جغرافيائي و طول و عرض درجات و مدارات توجه داشته باشد يك خاصيت كلي دارند كه جلب كننده و جذب كنندة توجه و علاقه تمام جوانان درسراسر دنيا است. يك كشيش آلماني بنام (زـ اشپانوت) كه علاقمند و فريفته حقيقت افسانهنما يا افسانه حقيقت مانند قارة مفقوده (اتلانتيد) بوده حدس جالبي زده است (قاره اتلانتيد به اعتقاد برخي از مورخان و به استناد پارهاي از اشعار «هومر» شاعر معروف يوناني قارهاي بوده درمحلي كه امروز اقيانوس اطلس درآنجا وجود دارد و نام اقيانوس اطلس درزبانهاي اروپائي اقيانوس اتلانتيس است،بنابراين افسانه كه درحقيقتِ تاريخي آن بسياري ازمحققان ترديد دارند ، قارة اتلانتيس قارهاي بوده است با تمدّن بسيار خيرهكننده و چشم گير و اين قاره بطرز ناگهاني و اسرار آميزي درزير آب اقيانوس مدفون شده و اقيانوس اطلس جانشين قارة متمدن اتلانتيس گرديده است) درسراسر ادبيات اروپا بدون توجه به كشورهاي مختلف اروپائي شاعران ونويسندگان و خيال پردازان حكايتها و شعرها دربارة اين قاره ساخته و پرداختهاند. حقيقت هنوز مجهولست، جاي نفي و اثبات هردو باقيست و سالهاست كه دانشمندان كا رميكنند تا ببينند آيا ميتوانند از كف اقيانوس اطلس كه بدون شك بر اثر نشستهاي دريائي و رسوبها و لايهها خود قشر عظيمي بوجود آمده است اثري از آثار اين قارة مفقود پيدا كننده يا نه؟ به عبارت ديگر بايد گفت كه اين قارهمفقود با حلقة مفقودة داروين هردو يك حالت را دارند و كشف هريك از اين دو اثبات بسياري ازمسايل مربوط به تاريخ حيات انساني و تاريخ پيدائي انسان را آسان خواهد ساخت. كشيش آلماني ضمن تحقيقاتي كه دربارة قارة اتلانتيس كرده با استناد به گفته هومر حدس زده كه درقارة افسانهاي آتلانتيس ورزشگاه بزرگي وجود داشته كه در آن هزارها تماشاگر براي تشويق بازيكنان فوتبال قارة آتلانتيس جمع ميشدهاند و بخاطر بياوريم كه درچين يك نوع بازي بنام بازي توپ نظامي كه توسط سربازان و افراد ارتش چين بازي ميشده است و مورد انتقاد شديد درباريان چين بوده توسط امپراتور چين بنام (هونگتي) شديداً تشويق ميشده و امپراتور به توسعه اين بازي علاقه داشته است. نزديك به يكهزار سال بعد دركشور ژاپن درنيمة اوّل قرن دهم ميلادي دو امپراتور ژاپني به نامهاي انجي (ازسال 901 تا 922 ) و تنره (از سال 947 تا 956 ) ميلادي نيز به تعميم و رونق همين بازي پرداختهاند و اسباب رشد و توسعه آنرا فراهم ساخته بطوريكه همگاني شدن اين بازي و توجه فراوان مردم بدان، اسباب الهام هنرمندان ژاپني درآن زمان گرديده است. آيا نميتوان قبول كرد كه تابلو فناناپذير «شون چو» نقاش معروق ژاپني كه درآن عصر ميزيسته اولين نشانهاي است كه از بازي فوتبال براي ما به يادگار مانده؟ درتابلو مشهور و قابل توجه (شونچو) بازيكنان فوتبالي را ميبينيم كه درحين بازي فوتبال كفشپلدار بپا دارند. تنيس، كريكت و رگبي كه بازيهايي با توپ هستند ريشههاي عميقي دارند واين ريشه عميق را بايد دردوبازي بنام (آپوراگزيس و آپيسكيروس) دريونان قديم و نيز دربازي ديگري بنام (هارپاس توم) درروم قديم جستجو كرد. دليل اينكه بازيهاي فوق را به اين بازيهاي قديمي نسبت ميدهيم اين است كه قوانين و شكل و اندازه توپ بازيهاي تنيس، كريكت و رگبي شبيه سه بازي ياد شده است و مخصوصاً قوانين و شكل اين بازيها قابل توجه ودرخور تعمق است. در ميان بازيهاي قديمي كه با توپ يا گوي صورت ميگرفته به يك بازي يوناني ديگر بنام (اسفروناشيا) برخورد ميكنيم كه اين بازي از (هارپاستوم) رومي بمراتب به فوتبال امروزي شبيهتر است. هارپاستوم يك بازي صد درصد رومي بوده است كه توسط افراد لژيوم خارجي سزار امپراتور معروف روم هنگام فتح كشور گل (فرانسه امروز) براي (گلواها) به ارمغام آورده شده و وقتيكه سربازان فرانسه را گشودند اين بازي را با خود به آنجا بردند و بازي مزبور بسرعت درتمام ولايات فرانسه توسعه و رشد يافت. روميها علاوه بربازي هارپستوم بازي ديگري نيز بنام ( فوليس) اختراع كرده بودند و بازي ميكردند. همچنانكه اشاره شده شباهت فوتبال امروزي به بازي يوناني (اسفروناشيا) بيشتر از هارپاستوم بوده است اما نكته پر اهميت ودرخور تذكر آنكه درهيچيك از بازيهاي ذكر شده توپ چرمي وجود نداشته است ولي دربازي (فوليس) كه توسط روميها به فرانسه آورده شد تاريخ نشان ميدهد كه بازي مزبور با توپي ازچرم نرم صورت ميگرفته كه آن توپ با زاج سفيد دباغي شده بود ودرون آنرا ازهوا پر ميكردند. اين تاريخچه مشكوك غير مدون دربارة فوتبال درعهد باستان بود.
ب- درقرن وسطي
بدنبال ادامه بازي با گوي گرد درقرون وسطي توجه به اين بازيها بيشتر شد و بازيها بشكل منطقهاي درآمد، دراغلب مناطق دهكده ها بودند كه دربرابر هم قرار ميگرفتند وبا هم بازي ميكردند چيزي شبيه مسابقات معمول درامروز بازي همچنان به كمك يك توپ چرمي كه از كاه يا قصيل پرشده بود انجام ميشد ودو تيم يا دو دسته بازيكن با هم روبرو ميشدند. بازي به نسبت مكاتبه در آن انجام ميشد و به اقتضاي مناطق مختلف اسامي گوناگون داشت، درنرماندي وبوتانيبان «سول» ميگفتند درشمال و منطقه پيكارديبان «شول» اطلاق ميشد همچنين اسامي ديگري از قبيل ساوات (كه از آن بايد بنام لگد پراني يا بازي با لگد ياد كرد.) و مل و بارت باين بازي كه هيچ نوع قاعدهاي آنرا درخود نميگرفت و فقط وجود يك توپ گرد درآن اصل بود درمناطق گوناگون داده شد. براي اينكه بهتر به نوع اين بازيها توجه كرده باشيم و اطلاعات بيشتري ازآن بدست بياوريم خلاصهاي ازمندرجات يك روزنامهمحلي بنام (بوتان كاتوليك) را كه درشهر (دورون) منتشر ميشده است دراينجا ميآوريم. روزنامه مزبور درسال1856 دربارة بازي سول اينطور مينويسد: «بازي عبارت از تجمع دو دسته بازيكن است كه دردو جبهه مخالف كه هر كدام ازاين دو جبهه سعي خواهد كرد توپ چرمي مخصوص را كه به هوا پرتاپ شده است تصاحب كند وبه منطقه حريف ببرد تمام بازيكنان كه دريك لحظه معين جمع ميشوند و قوانين بازي را براي آنها بصداي بلند خوانده ميشود و توضيح داده ميشود و همچنين جايزهايكه به برنده مسابقه تعلق ميگيرد ازلحاظ نوع و قيمت اعلام ميگردد. پس از انجام اين مراسم دوگروه رقيب درفاصله معيّني ازيكديگر قرار ميگيرند و درآن لحظه توپ براي شروع مسابقه به هوا پرتاب ميگردد، كارزار واقعي ازهمين جا شروع ميشود و بتدريج افراديكه ضعيفتر هستند حذف ميگردند تا آنجا كه آخرين جنگندههاي دو طرف سينه به سينه هم ميايستند ودرحاليكه از خستگي ودرد تقريباً نيمه جان شدهاند بازهم بازي را ادامه ميدهند، سرانجام كسي كه توانائي بيشتر و مقاومت فراوانتري دارد توپ را بچنگ ميآورد واز دست حريفان كه به شدّت خسته شدهاند و عاجزانه او را دنبال ميكنند فرار مينمايد. صاحب توپ بزودي وارد منطقه ممنوعه حريف ميگردد و درآنجاست كه بايد توپ را درجائيكه تعيين شده قراردهد و جايزه مسابقه را ببرد (اين بازي ظاهراً چيزي شبيه چلتوك ايراني، بيسبال آمريكائي و مخلوطي از رگبي و پلوت باسك متداول فرانسه امروز بوده است) بازي مزبور با خشونت بسيار انجام ميگرفت و همزمان با انجام بازي بازيكنان امنيت سلامت نداشتند و اغلب بازي بادادن چند مجروح و حتّي يكي دو كشته انجام ميشد. اميل سووستر نويسنده داستان معروف (آخرين برتونها) درحاليكه حوادث و سرگذشت زندگي برادران ماركي را شرح ميدهد چند صحنه از خشونت بيپايان اين بازي را تشريح ميكند و نشان ميدهد كه بازي سول تا چند اندازه خطرناك و حتي گاهي غمانگيز است. شايد به دليل همين خطرات و اتفاقات ناگهاني است که ما مي بينيم بازي سول چندين باز با اجازه مقامات سلطنتي فرانسه محدود و مقيد به مقررات سختي شده و حتي گاه ممنوع و غير قانوني اعلام شده است. در سال 1319 فيليپ پنجم و در سال 1369 شارل پنجم با گذراندن قوانين سخت اين بازيها را محدود و ممنوع کرده اند و حتي خطر تا بدانجا افزايش يافت که بيم فراموشي تباهي اين بازی می رفت. با اين همه در تاريخ گاهي اشارتی هست که نشان مي دهد بعضي از سلاطين فرانسه به اين بازی شديداً عشق مي ورزيدند و حتي در پاريس پادشاهان فرانسه با اين بازی خود را سرگرم مي کردند. صريح ترين اثری که در اين ميان وجود دارد در تيمی که هنری دوم پادشاه فرانسه بازی می کرده است پادشاه کوشش کرده که بر يک بازيکن بسيار توانا و قادر پيروز شود، اين بازيکن توانا کسي جز «رنسار» شاعر مشهور فرانسه نمي باشد. با وجود طرافداران زيادی که اين ورزش پيدا کرده بود و با وجود علاقه ای مردم به آن داشتند و با وجود طرفدارانی که اين بازی در ميان طبقه بالا برای خودش دست و پا کرده بود در سال 1781 مجلس فرانسه قانونی به تصويب رسانيد که در آن قانون مجازات های سنگينی برای بازيکنان سول پيش بينی شده بود و همين مجازتها و قوانين سنگين اسباب امحاء و نابودی اين بازی گرديد. نوعی بازی دسته جمعی بنام «کال چيو» که در فلورانس صورت ميگرفت از لحاظ شکل ورزشی و تماشائي آن به فوتبال امروزی سخت شبيه بود. (امروزه روزنامه های ورزشی دنيا فوتبال ايتاليائي را اصولاً بنام کالچيو به خوانندگان و علاقه مندان فوتبال معرفي مي کنند و بدون شک اين اسم اختصاصی برای فوتبال ايتاليا از همان بازی قديمی فلورانس گرفته شده است.) بازی کالچيو درايتاليا به سرنوشت شوم بازی سول درفرانسه مبتلا نشد. کالچيو جنبه اشرافی داشت و بازی معمولاً درحضور اشراف صورت مي گرفت و به مناسبت اختتام اعياد بازيکنان دست به اين نمايش مي زدند، لباس های رنگارنگ مي پوشيدند و تظاهرات شديدی برای هر يک از بازيکنان يا هر يک از تيم ها صورت مي گرفت. معمولاً يکدسته با تکان دادن بيرق و برافراشتن پرچمهای رنگارنگ تيم مقابل را با سرو صدای زيادی مسخره مي کردند و هر گلی که زده مي شد با جنجال فراوان همراه بود. تيم ها مرکب از هفده بازيکن بودند که در چهار خط انجام وظيفه ميکردند بدين ترتيب پنج نفر برای خط حمله چهار نفر برای محافظت خط دفاع، پنج نفر برای خط دفاع. امتياز هنگامي به تيمی تعلق مي گرفت که افراد آن تيم موفق مي شدند توپ را بضرب مشت و يا به کمک لگد وارد محوطه معينی سازند که با دو تيرک چوبي مشخص شده بود و تقريباً حال دروازه های امروزی را داشت.
ج- از بازيهای با توپ تا فوتبال
بااين مقدمات بطور يقين چنين بنظر مي رسد که تمام بازيهایی با توپ که اسباب سرگمی ملل مختلف در زمانها و مکانهای گوناگون بوده است از تأثير زمان ومکان در امان نبوده است و نيز اصالت و تمدن های گوناگون در شکل بوجود آمدن اين بازي ها نقش مؤثری داشته است. يک نکته قابل ترديد نيست و آن اين که در هر حال بازی با توپ بطور دسته جمعی اسباب سرگرمي گروه کثيری از تماشاچيان بوده است. برای صحت اين گفته بخاطر بياوريد بازی «کماری» را که در قرن پانزدهم در ژاپن بازی مي شده است. بازی مزبور توسط دو تيم هشت نقره اجرا مي گرديد و مقررات اساسي آن از اين قراربوده است، در اختيار گرفتن توپ و سعی در حفظ آن و در مقابل آن کوشش های تيم حريف با احترام گذاشتن به قوانين و رعايت تشريفات و آداب و رسوم اخلاقي. در اين بازی مقررات بسيار سختي حکومت مي کرد و بازيکنی که موی حريف را مي گرفت از زمين اخراج مي شد. بربرها که تيره وحشي و بيابانگردی بودند به يک نوع بازی بنام «کور» توجه داشتند و معتقدند که اين بازی دارای قدرت افسانه ای و جادوئي خاصی است که در صورت رو آوردن به آن سبب گشوده شدن درهای آسمان در سالهای خشکسالی و قحطی خواهد بود، يک
نويسننده اسکاتلندی بنام «سر جيمز فرايززر» معتقد است که فوتبال در راندن ارواح خبيثه و طرد شياطين از اجتماعات بشری نقش مؤثر و اساسی و تکان دهنده ای بازی مي کند. فلورانس در جشن های ساليانه خود هنوز کالچيو را بعنوان يک سنت قديمی اجرا مي کند زيرا که اين ورزش چهره های بسياری از بزرگان ايتاليا را با خود داشته است که از آن جمله فرانسوا گرانددوک توسکان - ژول دوميديسی يک فرمانروای زيرک سالهای گذشته ايتاليا پاپ های گذشته نظير کلمان هفتم، لئون نهم، اورين هشتم از آن جمله است. اينها همه بازيکنان برجسته و توانائي در کالچيو بوده اند. اما در امروز وقتی که ما به موضوع بازيهای با توپ فکر مي کنيم بلافاصله رگبی و فوتبال در نظر ما مجسم مي شود و مي بينيم که مسئله افتراق اين دو بازيکن از يکديگر مديون و مرهون تلاشهای انگلستان در سالهای گذشته است. اما انگلستان که بعنوان مادر فوتبال و رگبی در جهان شناخته شده است چگونه توانست کم کم در اين ورزش پيشرفته تر و درخشان تر از ساير ملل باشد تا به آنجا که کار تعيين تکليف فوتبال و رگبی دنيا به دست او افتاد. بعضی از نويسندگان حدس مي زنند که سربازان سزار امپراتور و فاتح مشهور رومی بازی (هارپاستوم ) را به انگلستان بردند، برخی ديگر بازی با توپ را در انگلستان به تاريخ جلوتری نسبت مي دهند و معتقدند هستند که بعد از جنگهای گيوم فاتح (و مخصوصاً بعد از فتح هاستينگ در16 اکتبر1066 ) بازی سول که گفتيم در شمال و ناحيه
پيگاردی طرفداری فراوانی داشت به انگلستان برده شد. بايد به اين نکته توجه داشت که در انگلستان نيز مانند فرانسه در روزهای آخر کارناولهای بهاری يا پائيزی مسابقات مبارزه مانندی صورت مي گرفت که در اين مسابقات خشونت و دشواری حاکم اصلی بود هر چه بازي ها خشن تر مي گرديد طرفداران بيشتری پيدا مي کرد در مقابل مردم دانشمند و فهميده اين گونه بازي ها را تفکر مي کردند و انجام آنها را نادرست مي دانستند همان قدر که رنسار شاعرفرانسه به اين مسابقات اهميت مي داد و آنها را دوست مي داشت، متفکريني که در انگلستان زندگی مي کردند و شعر مي سرودند و يا کتاب مي نوشتند از قبيل شکسپير و کنت از اين بازي ها و نحوه اجرای آن متنفر بودند و خشونت در بازي های مزبور را بشدت محکوم مي کردند، بهمين جهت بود که در سال 1349 فرماني بدين مضمون از جانب پادشاه انگلستان صادر شد:
پس از درود از پادشاه به حاکم لندن: انتظار داريم که تمام رعايای کشور پادشاهی ما از فقير و غنی از اين لحظه برای تفريح و لذت به تير اندازی با کمان که همگان از فوايد آن با خبر هستند روی آور شوند. نتيجه تير اندازی با کمان و فوايد آن بر هيچکس پوشيده نيست و همگان مي دانند که در تيراندازی با کمان بياری خدای پيروزی بسراغ آدمی خواهد آمد و همه ميدانند که متاسفانه اين صنعت در زمان ما متروک مانده است و جوانان به سرگرمی های ناشايسته ای از قبيل سنگ پرتاب کردن دوک بازی و حتی فوتبال و کشتی و جنگ خروس و ديگر بازي های غير شرافتمندانه و بي فايده و مضر روی آورده اند و اگر چنين وضعی ادامه پيدا کند بزودی سراسر کشور پادشاهي ما خالي از تير اندازان قابل خواهد شد که خدا آنها را دوست مي دارد. ما آرزومنديم که هر چه زودتر داروی شفا بخش برای اين بيماری سخت تجويز شود و بشما فرمان مي دهيم که به هر نحو که شايسته مي دانيد و به هر طريق که مؤثر مي دانيد وسائل و ترتيباتی برانگيزيد که در جشن ها و در شهرهای گوناگون تمام مردمانی که سلامت جسمانی دارند در روزهای عيد تير اندازی کنند و يا به نيزه پراني مشغول شوند و بکوشند که هنر تير اندازی را بياموزيد همچنين ما ارده کرده ايم و فرمان مي دهيم که پرتاب سنگ دوک بازی، هوکی، فوتبال و ديگر بازيهای احمقانه از اين قبيل که هيچ فايده ای برای آنها مترتب نيست ممنوع گردد و کسانی که بدين اعمال دست مي زنند به زندان با اعمال شاقه محکوم گردند.
از جانب پادشاه دروست مينيستر
12 ژوئن 1349
بعد از اين فرمان بازي ها با توپ در انگلستان از رونق افتاد تا اينکه در حدود سال 1640 به لطف شارل دوم بار ديگر بازيهای با توپ احياء شد اما اين احياء نيز مدت زمان درازی نپائيد و بازيهای با توپ بدست فراموشی سپرده شد. بلاخره بعد ازفراز و نشيب بسيار و طی روزهای خوش و نا خوش ناگهان فوتبال و ديگر ورزش های دست جمعی در انگلستان با توسعه صاعقه آسانی در دبيرستان ها و کالج های بزرگ اين مملکت روبه رشد گذاشت و تقريباً فتح و پيروزی خود را به ثبوت رسانيد. از اوخر قرن هيجدهم و اوايل قرن نوزدهم بازي ها با توپ در رديف و حدود بسيار با فوتبال امروزی منتهی در انگلستان رواج داشت و يکي از اين بازي ها با توپ بازی با توپ در گل کاشتن بود که در مدارس انجام مي شد و زمين بازی و تعداد بازيکنان در همه جا ثابت بود و حقيقت اين است که گسترش بازي های دسته جمعی از همين جا آغاز شد و در ميان همه بازي های با توپ در بازی اندک اندک جوانان را به هيجان آورد و آنها را علاقمند ساخت، رگبی و فوتبال بود.
نکته بسيار جالب اين بود که زمين بازی خواه بزرگ و يا کوچک خواه نرم و يا سخت (چمن يا زمين کوبيده) تأثير عميقی روی قواعد بازی ها گذاشت مثل بعضی از مقررات که روی زمين چمن اجرای آن بلا مانع بود در روی زمين سخت به علت بروز خطر تجويز نشد و حتی ممنوع گرديد. هر دو بازی يعني رگبی و فوتبال شکل و مقررات خاص خود را باز يافتند. آن نوع از بازی که بايد دست در آن دخالت مي کرد و پاس دادن با دست در آن مؤثر بود نقش خود را باز يافت و بازی با پا و موضوع دريبلينگ نيز شرايط و مقررات مخصوص خود را پيدا کرد با اين همه اين دو بازی بهم آميخته بود تا اينکه جدائي آنها در سال 1823 بر اثر عملی که از (ويليام وب اليس) بازيکن شکن انگليسی در کشوری مانند انگلستان که سخت پابند سنت ها است صورت گرفت، ويليام وب اليس توپ را تا خط گل با پا برد و گل با پا برد و گل کرد، همين سبب شد که جدئي بازی با دست و پا از يکديگر اعلام شود و رگبی و فوتبال از هم جدا گردند بازی بوپ با پا که (دريبلينگ) نام گرفته بود موجوديت خود را با بوجود آوردن اتحاديه فوتبال اعلام کرد. از 1823 تا 1850 بعلت بوجود آمدن قوانين مختلف و مقرراتی که هنوز به درستی صورت جدی بخود نگرفته بود فوتبال هنوز کم و بيش به رگبی شباهت داشت و دريبلينگ اصل اوليه آن بود و در (ايتون) و (وينچستر) تشکيلات فرهنگی و مدارس به آن توجه داشت از 1850 تا 1860 شاگردان تيم (رگبی) و (بلاک هيس) از يک طرف و شگردان (کريستان پالاس)(سويل سرويس) و (بارنز کلوپ) از طرف ديگر باشگاه های خصوصی داير کردند و در آن به تمرين ورزش مورد علاقه خويش پرداختند و سنت ها را نيز محترم شمردند.
موج اين ورزش دانشگاه کمبريج را در خود گرفت و اين دانشگاه نيز در حدود سال 1855 با قبول فوتبال مقررات خاصی برای اين بازی وضع کرد، جدائي قطعی فوتبال از رگبی در تاريخ 26 اکتبر 1863 و به هنگام تشکيل اتحاديه فوتبال اتفاق افتاد. امروزه در سراسر دنيا فوتبال بعنوان ورزش با توپ گرد بخوبی شناخته شده است و آن مخلوط فوتبال و رگبی بکلی از ياد رفته است.
نمي توان انکار کرد که ملوانان انگليسی در پراکندن و رايج نمودن اين ورزش نقش مؤثری داشتند آنها در هر جا که توقف کردند درسهائي از اين بازی را به بوميان آن منطقه آموختند، همچنين اين را بايد گفت که انگليسی های مقيم خارج از انگلستان و نيز دانشجويانی که خارج از انگلستان تحصيل کرده و به کشور خويش بازگشته اند اين بازی را توسعه دادند و قدم های اوليه را برای آن برداشتند. موفقيت روز افزون فوتبال در فاصله پنجاه سال سبب شد که ادوارد پونتيه سردبير روزنامه سلاح ها و ورزش ها در حدود سال 1900 چنين مي نويسد: تمام کشورهای قاره کهنه اينک دارای تيم فوتبال است دانمارکی ها در اين بازی خطرناک هستند و هلند اين بازی را خيلی خوب انجام مي دهد. بلژيک در اين بازی ارزشي بدست آورده، آلمان و اتريش مثل چکها و مجارها بازی را به سليقه خود درآورده اند سوئيس به همچنين در ايتاليا تيمهای خوبي در شهرهای تورينو و ميلان و رم و ناپل بوجود آمده است در اسپانيا سرانجام مردم مادريد و بارسلون به فوتبال روی آورده اند. خورشيدهای زمستان بدون ترديد کمتر از بازکينان فوتبال در بعدازظهرهای روزهای تعطيل استراحت وآرامش را به مردم ارزانی مي دارند.
***
تاريخ شروع فوتبال در ايران ، به حدود يک قرن پيش باز مي گردد يعني زمانيکه يک گروه انگليسي براي اکتشاف نفت در جنوب ايران عازم کشورمان شد. پس از حفر اولين چاه نفت در" مسجد سليمان" به سال 1908، فوتبال به شکل جدي در اين شهر دنبال گرديد. چندي بعد همين اتفاق در" بوشهر" افتاد. شهروندان انگليسي در اوقات فراغت با هيجان رودروي تيم هاي محلي کشورمان مي ايستادند والبته اين رقابت ها بيشترحالت تفريحي داشت. فوتبال به تدريج درشهرهاي ديگرايران ازجمله بندرانزلي و بندرعباس در يک زمان حساس و تعيين کننده مطرح شد. قبل از شروع جنگ جهاني اول(1914) فوتبال در مدرسه آلماني ها بازي مي شد ، اما بعد از خاتمه جنگ، کالج آمريکايي ها در تهران پيگيراين ورزش شد. همچنين مسابقاتي بين اعضاي سفارتخانه هاي اروپايي درايران پايه ريزي و دنبال گرديد. گسترش منظم فوتبال درادامه ، مرزهاي شهرهايي چون آبادان و مشهد را نيز در نورديد و جوانان بيشتري را به سوي اين رشته ورزشي جلب کرد.
اولين تيم فوتبال
در پايان دوره قاجاريه(1919) براي قدرداني از کوشش هاي برادران سردارخان که تحصيل کرده بلژيک بودند و درامر بسط و گسترش فوتبال نقش داشتند، يک تيم تشکيل شد. بازيکنان معروف آن تيم" برادران مفتاح"،" اکبر توفان"،" پان اسدالله"، "رضا والي کلانتري"، "هراند گالوستيان" و" گاليک هاراتونيان" بودند.
نخستين رقابت هاي داخلي
ابوالفضل صدري" رئيس سازمان وقت ورزش، تشکيل تيم هاي آزاد در تهران را تشويق و ترغيب کرد و حتي براي برندگان رقابت هاي داخلي جوايزي تعيين نمود. تيمي به نام تهران که اعضاي آن از بازيکنان رشته هاي ورزشي مختلف جمع آوري شده بودند، موفق به فتح نخستين دوره رقابت هاي داخلي فوتبال شد، با بازيکناني چون" برادران سردارخان"، "اکبر توفان "، "حيدري"،" کريم زند" و" مفتاح". چندي بعد" حسين صديقاني" که براي ادامه تحصيلات عاليه به ترکيه رفته بود، به تيم فنر باغچه اين کشور وسپس" راپيدوين اتريش" ملحق شد. او پس از بازگشت به ايران، موسس يک تيم در شهر مقدس مشهد شد . صديقاني از جمله اولين کساني بود که دراروپا با فوتبال مدرن و نوين آشنا شده بود. حضور او در فوتبال ايران مصادف شد با انتقال تجربه و دانش روز فوتبال جهان به جوانان علاقمندي که تشنه يادگيري صحيح اين رشته ورزشي بودند.
اولين ديدار برون مرزي
تيم منتخب اتحاديه کارگران تحت عنوان تيم تهران اولين سفر برون مرزي که جنبه غير رسمي داشت را به" بادکوبه" انجام داد. البته حاصل 3 بازي فوتباليست هاي آن موقع کشورمان، 3 شکست پياپي با نتايج 4 بر يک ، 3 بر صفرو 2 بر صفر بود. درسپتامبر1941، تيم ملي فوتبال ايران اولين بازي رسمي خود را در برابر افغانستان و در کابل برگزار کرد، مسابقه اي که به تساوي بدون گل انجاميد. اساس تشکيل نخستين تيم ملي رسمي کشورمان به سال 1940 باز مي گردد. بين سالهاي تشکيل نخستين تيم ملي رسمي کشورمان به سال 1941و 1963 ، ملي پوشان کشورمان فقط در سال 1951( بازي هاي آسيايي دهلي نو) به مرحله فينال دور نخست رقابت ها راه يافتند و اين تنها موفقيت تيم ملي در طول اين سالها محسوب مي شد. ازسال 1960 اولين دوره مسابقات باشگاهي ايران شکل گرفت و در طي سالهاي 1962 تا 1970، تدريجاً فوتبال ايران قوي تر شد و در صحنه هاي بين المللي چهره موفق تري از خود نشان داد. حضور در مرحله يک چهارم نهايي المپيک توکيو(1964)، قهرماني در بازي هاي آسيايي( 1968) فتح جام باشگاه هاي آسيا توسط استقلال تهران(1970) از جمله مواردي بود که رشد توانايي هاي فوتبال ايراني را تاييد مي کرد.
دومين دوره مسابقات ليگ سراسري کشورمان در سال 1968 شروع و 11 سال ادامه داشت( تا سال 1978) . پس از پيروزي انقلاب اسلامي در سال 1979 و تغييراتي که در ساختار اجرايي و اموراداري فدراسيون فوتبال رخ داد، براي مدتي رقابت هاي باشگاهي سراسري به تعويق افتاد. اين امر تا شروع ليگ قدس که در آن تيم هاي منتخب استان هاي کشور حضور داشتند، ادامه يافت. از سال 1989 دوباره بازي هاي باشگاهي و اين بار تحت عنوان ليگ آزادگان راه اندازي شد و اين براي کشوري که هشت سال (1980 تا 1988) درگير جنگ با عراق بود يک افتخار بزرگ به حساب مي آمد.
***
اندازه ها
زمين بازی بايد به شكل مستطيل و درازای طول بايد بزرگتر از دارازی خط دروازه باشد.
طول حداقل 90 متر و حداكثر 110 متر عرض حداقل 45 متر و حداكثر 90 متر.
مسابقات بين المللی
طول حداقل 100 متر و حداكثر 110 متر، عرض حداقل 64 متر و حداكثر 75 متر
علامت گذاری زمين
علامت گذاری زمين بازی بوسيله خطوط مشخ ميشود، ضخامت خطوط متعلق به محوطه مربوط میباشد. خطوط بلندتر را خطوط طولی و خطوط كوتاه تر را خطوط دروازه مينامند.
ضخامت كليه خطوط نبايد بيشتر از 12 سانت متر باشد.
زمين بازی بوسيله خط ميانی به دو نيمه تقسيم ميشود.
مركز زمين بازی در وسط خط ميانی مشخص ميشود و يك دايره به شعاع 9.15 متر در اطراف آن رسم شده است.
محوطه دروازه (گل)
محوطه دروازه در انتهای هر نيمه زمين به صورت زير معين ميشود:
دو خط به فاصله 5.5 متر از داخل تيرهای عمودی بر روی خط دروازه به طرف گوشه ها رسم ميشود.
اين خطها به فاصله 5.5 متر به طرف داخل زمين بازی كشيده و بوسيله خطی موازی با خط دروازه، متصل ميشود. محوطه محدود شده بوسيله اين خطوط و خط دروازه را، محوطه دروازه يا همان گل مينامند.
محوطه جريمه (پنالتی)
محوطه جريمه در انتهای هر نيمه زمين به صورت زير معين مي شود:
دو خط به فاصله 16.5 متر از داخل تيرهای دروازه در روی خط دروازه به طرف گوشه ها رسم ميشود.
اين خطها به فاصله 16.5 متر به طرف زمين بازی كشيده و به وسيله خطی موازی با خط دروازه، متصل ميشود. محوطه محدود شده بوسيله اين خطوط و خط دروازه را، محوطه جريمه يا پنالتی مينامند.
ميله های پرچم
ميله پرچمی كه ارتفاع آن كمتر از 1.5 متر ن یست و نوك تيزی ندارد در گوشه های زمين بازی نصب ميشود. چنين پرچمی را می توان در دو طرف خط مركزی و به فاصله حداقل 1 متر در خارج از خط طولی قرار داد.
قوس كرنر
يك ربع دايره به شعاع 1 متر از ميله پرچم گوشه زمين، در داخب زمين بازی رسم ميشود.
دروازه ها
دروازه ها در وسط هر خط عرضی قرار دارند و شامل دو تير عمودی اند كه یه يك اندازه از ميله های گوشه فاصله داشته و در بالا بوسيله يك تير افقی بهم متصل ميشوند.
فاصله بين دو تير عمودی، 7.32 متر و فاصله لبه پايين تير افقی تا زمين 2.42 متر است.
تيرهای عمودی و افقی بايد در عرض و عمق يكسان بوده و نبايد بيشتر از 12 سانتی متر باشد.
تور می تواند به تيرهای عمودی و افقی و زمين پشت دروازه متصل شود و برای دروازه بانها مجال حركت در فضای وسيعی را بوجود آورد. رنگ تيرهای عمودی و افقی دروازه بايد سفيد باشند.
سالم بودن دروازه ها
دروازه ها بايد بطور محكم برروی زمين نصب شوند.
دروازه های قابل حمل تنها موقعی می تواند مورد استفاده قرار گيرند كه نياز فوق را براورده كنند.
تصميمات برد بين المللی:
تصميم 1
اگر تير افقی جدا شود يا بشكند، بازی ميبايستی متوقف شده تا تير دروازه تعمير يا تعويض، و در موقعيت اصلی خود قرار گيرد. اگر تعمير يا تعويض آن امكان پذير نبود مسابقه تعطيل ميگردد.
استفاده از طناب بجای تير افقی مجاز نيست.
اگر تير افقی تعمير شد، بازی مجددا با رها كردن توپ از محلی كه قبلا متوقف شده بود، ادامه ميابد.
تصميم 2
تيرهای عمودی و افقی بايد از چوپ، آهن يا ساير موادی كه مورد تايید باشد ساخته شوند. شكل تيرها ممكن است مربع، مستطيل، گرد، بيضی باشد و نبايد برای بازيكنان خطرناك باشد.
تصميم 3
از زمانی كه تيمها وارد زمين مسابقه ميشوند تا پايان نيمه اول و از ظروع نيمه دوم تا پايان مسابقه، اجازه هيچ نوع تبليغات برروی زمين بازی و وسايل مربوط به آن (شامل تور دروازه و محيط دروازه) داده نميشود.
گذاشتن اجناس تبليغاتی و نصب وسايل اضافی مانند: دوربين، ميكروفون و ... برروی دروازه ها، تورها، ميله های پرچم و پرچمها نيز ممنوع است.
تصميم 4
هرگونه تبليغات درون زمين محوطه فنی و يا تا فاصله 1 متری خطوط طولی زمين و خارج از زمين بازی روی زمين، اجازه داده نميشود. هم چنين انجام تبليغات در محوطه بين خطوط دروازه اجازه داده نميشود.
تصميم 5
هرگونه آگهی تبليغاتی يا استفاده از علايم و نشانه های فيفا، كنفدراسيون، فدراسيون ها و اتحاديه های ملی و باشگاه ها برروی زمين يا وسايل زمين (بانضمام تور دروازه و محيط دروازه) در جريان بازی همانطوريكه در تصميم 3 شرح داده شده است، ممنوع ميباشد.
تصميم 6
در خارج از زمين بازی، می توان علامتی به فاصله 9.15 متر از قوس مركز روی خط دروازه رسم كرد، تا داور در موقع اجرای ضربه كرنر، از رعايت فاصله مجاز، مطمين شود. *
قانون 2 – توپ
جنس و اندازه توپ:
- كروی باشد.
- از چرم يا جنسهای ديگر ساخته ميشود.
- محيط توپ نبايد بيشتر از 70 سانتی متر و كمتر از 68 سانتی متر باشد.
- وزن توپ در آغاز بازی نبايد بيشتر از 450 گرم و كمتر از 410 گرم باشد.
- فشار توپ 0.6 الی 1.1 آتمسفر (600 الی 1100 گرم بر سانتی متر مربع) در سطح دريا است.
تعويض توپ ناقص
اگر در جريان بازی توپ تركيد ا حالت قانونی خود را از دست داد:
- بازی متوقف ميشود.
- بازی مجددا با رها كردن توپ از محلی كه توپ تغيير شكل داده است آغاز ميشود.
اگر موقعی كه توپ در بازی نيست تركيد يا از حالت قانونی خارج شد، مثل ضربه آغاز بازی، ضربه دروازه، ضربه كرنر، ضربه آزاد، ضربه پنالتی يا پرتاب اوت:
- بازی مجددا با همان ضربه شروع ميشود.
- توپ نبايد در جريان بازی تعويض شود مگر با اجازه داور.
تصميمات برد بين المللی
تصميم 1
در مسابقات يا رقابتهايی كه تحت سرپرستی كنفدراسيونها برگزار ميشود، توپ مورد استفاده بايد دارای يكی از تاييديه های زير باشد:
The Official FIFA Approved
The Official FIFA Inspected
The Reference International Matchball Standard
وجود چنين علامتهايی روی توپ مورد استفاده، نشان می دهد كه با روشهای لازم آن را آزموده و مورد قبول قرار گرفته است.
توپ علاوه بر اينها، مشخصات ويژه هر يك از گروه ها بايد مورد تاييد برد بين المللی نيز باشد.
انستيتوهايی كه آزمايش ها را انجام می دهند بوسيله فيفا انتخاب ميشوند.
فدراسيونها يا اتحاديه های ملی می توانند، توپهايی را كه دارای يكی از سه تاييديه های فوق باشند مورد استفاده قرار دهند.
تصميم 2
در مسابقات فيفا و مسابقاتی كه تحت سرپرستی كنفدراسيونها و فدراسيونهای ملی برگزار ميشوند، هيچ نوع تبليغ تجاری روی توپ مجاز نيست جز آرم بازی و علامت تجاری توليدكننده توپ.
مقررات مسابقه ميتواند اندازه و تعداد اين قبيل ماركها را محدودتر كند.
بازيكنان
يك مسابقه بوسيله دو دسته، كه هر دسته نبايد بيشتر از 11 نفر باشد و يكی از آنها دروازه بان است، انجام ميشود.
اگر تعداد بازيكنان هر يك از دسته ها كمتر از 7 نفر باشد، مسابقه آغاز نميشود.
رقابتهای رسمی
در مسابقاتی كه تحت سرپرستی فيفا و كنفدراسيونها و يا فدراسيونهای/اتحاديه های ملی برگزار ميشود، حداكثر از 3 بازيكن جانشين ميتوان استفاده كرد.
مقررات مسابقه بايد مشخص كند كه اسامی چند نفر جانشين بايد معرفی شوند.
در مسابقات بين المللی تعداد بازيكنان ذخيره از 3 تا 7 نفر است.
ساير مسابفات
در ساير مسابقات جانشينها ميتوانند مورد استفاده قرار گيرند مشروط براينكه:
- تيمهای مربوطه در مورد حداكثر تعداد تعويض به توافق برسند.
- اطلاع به داور قبل از آغاز مسابقه.
- اگر داور اطلاع نداشته باشد يا اگر توافقی قبل از مسابقه بعمل نيايد، بيشتر از 3 نفر حق تعويض ندارند.
كليه مسابقات
در ساير مسابقات، اسامی بازيكنان جانشين بايد قبل از آغاز مسابقه به داور داده شود.
بازيكنانی كه اسامی آنها به داور داده نشده باشد، نمي توانند در مسابقه شركت كنند.
چگونگی تعويض بازيكنان
برای تعويض بازيكنان جانشين، شرايط زير بايد رعايت شوند:
- اطلاع داور قبل از عمل تعويض.
- بازيكن جانشين در صورتی ميتواند داخل زمين بازی شود كه بازيكن اصلی زمين را ترك و سپس تنها با علامت داور ميتواند وارد شود.
- جانشين تنها ميتواند هنگام توقف بازی و از خط ميانی وارد شود.
- زمانی كار تعويض پايان يافته ميشود كه جانشين وارد زمين شود.
- از لحظه ای كه جانشين وارد زمين بازی شد جزو بازيكنان محسوب شده و بازيكن تعويض شده از جرگه بازيكنان خارج مي شود.
- بازيكنی كه قبلا در بازی بوده و تعويض شده است، ديگر نميتواند برای بار دوم در مسابقه شركت كند.
- كليه بازيكنان جانشين، خواه به بازی فراخوانده شوند يا خير، تحت اقتدار و اختيار داور خواهند بود.
تعويض دروازه بان
هر يك از بازيكنان ميتوانند جايشان را با دروازه بان عوض كنند، به شرط اينكه:
- اطلاع دادن به داور قبل از اينكه تعويض انجام شود.
- عمل تعويض بايد در توقف بازی انجام شود.
تخلفات/تنبيهات
اگر بازين جانشين (ذخيره) بدون اجازه داور وارد زمين شود:
- بازی متوقف ميشود.
- به بازيكن جانشين با كارت زرد اخطار داده ميشود، و از وی خواسته ميشود كه زمين را ترك كند.
- بازی با رها كردن توپ از محل توقف، مجددا آغاز ميشود.
- بازی ادامه ميابد.
- بعد از اينكه توپ از بازی خارج شد، بازيكنان مربوطه اخطار (كارت زرد) خواهند گرفت.
برای هرگونه نقض مقررات اين قانون:
- بازيكنان مربوطه با دريافت كارت زرد، اخطا ميگيرند.
آغاز مجدد بازی
اگر بازی برای دادن اخطار، توسط داور متوقف شد:
- بازی با يك ضربه آزاد غير مستقيم، بوسيله بازيكنی از تيم مقابل و از محل توقف، مجددا آغاز ميشود.
اخراج بازيكنان و جانشينان
بازيكنی كه قبل از آغاز بازی اخراج ميشود، ميتوان بجای وی از يك بازيكن جانشين استفاده كرد.
اگر يك بازيكن جانشين، خواه قبل از شروع و خواه بعد از شروع مسابقه اخراج شود، ديگر نميتواند جايگزين داشته باشد.
تصميمات برد بين المللی
تصميم 1
حداقل تعداد بازيكنان يك تيم، بستگی به نظر فدراسيون ملی دارد.
برد بين المللی عقيده دارد، اگر تعداد بازيكنان هر يك از دو دسته كمتر از 7 نفر باشد، مسابقه نبايد ادامه يابد.
تصميم 2
مربی ميتواند در جريان بازی تعليمات فنی را از منطقه فنی به بازيكنان خود منتقل كند، اما بايد پس از دادن تعليمات به وضع ت خود برگردد.
تمام افراد رسمی نبايد در داخل محوطه فنی باقی مانده و مسيول رفتار خود باشند.
خطرناك نبودن وسايل
بازيكن نبايد از وسايلی استفاده كند يا چيزی بپوشد كه برای خودش و ساير بازيكنان خطرناك باشد. (به انضمام هرگونه زيور آلات)
وسايل اساسی
وسايل اساسی و اجباری بازيكنان عبارت است از:
- پيراهن
- شورت - اگر زير شورتی استفاده ميشود، رنگ آن بايد به رنگ اصلی شورت باشد.
- جوراب ساق بلند
- محافظ ساق
- كفش
محافظ ساق
- كلا بوسيله جوراب پوشيده ميشود
- از جنسهای مناسب مانند: لاستيك، پلاستيك يا نظير آنها ساخته ميشود
- محافظت معقولانه ای را فراهم ميكند.
دروازه بانها
هر دروازه بان بايد از رنگهايی استفاده كند كه با رنگ لباس ساير بازيكنان، داور و كمك داوران مغاير باشد.
تخلفات/تنبيهات
برای هر گونه نقض اين قانون:
- احتياج نيست متوقف شود.
- داور به بازيكنی كه وسايلش نقض دارد دستور ميدهد كه جهت درست كردن وسايل خود، زمين را ترك كند.
- بازيكن پس از اينكه نوپ در بازی متوقف شد، زمين را ترك مينمايد، مگر اينكه بلافاصله وسايل خود را اصلاح كند.
- بازيكنی كه برای اصلاح وسايل خود زمين را ترك كرده نميتواند بدون اجازه داور دوباره وارد شود.
- قبل از ورود مجدد بازيكن به زمين بازی، داور وسايلش را كنترل كند كه درست و منطبق با قانون باشد.
- بازيكن تنها موقعی ميتواند مجددا به زمين بازی برگردد كه توپ خارج از بازی باشد.
بازيكنی كه زمين بازی را به دليل نقض اين قانون ترك ميكند و سپس بدون اجازه داور دوباره وارد زمين ميشود، با نشان دادن كارت زرد به او اخطار داده ميشود.
آغاز مجدد بازی
اگر بازی توسط داور برای دادن اخطار متوقف شد:
- بازی مجددا با يك ضربه آزاد غير مستقيم، بوسيله يكی از بازيكنان دسته مقابل، از محل توقف آغاز ميشود.
اقتدار داور
هر مسابقه بوسيله يك داور اداره ميشود. او برای اجرای قوانين، نسبت به مسابقه ای كه تعيين شده، اقتدار كامل دارد.
قدرت و وظايف داور:
- اجرای قوانين بازی
- كنترل بازی با همكاری كمك داوران و همچنين در مواردی كه با داور چهارم قابل اجرا باشد.
- از شرايط قانونی بودن توپ (منطبق با قانون 2) مطمين باشد.
- از وسايل بازيكنان كه بايد با قانون 4 منطبق باشد، اطمينان يابد.
- عمل كردن به عنوان وقت نگهدار و يادداشت كردن نتيجه بازی.
- داور با صلاحديد خود ميتواند، برای هرگونه نقض قانون، مسابقه را متوقف، بحالت تعليق يا ختم كند.
- توقف، تعليق ا ختم بازی له دليل هر نوع اشكالی كه در خارج از زمين بازی اتفاق می افتد.
- اگر بازيكنی به شدت آسيب ببيند، بازی را متوقف كرده و از خارج شدن او از زمين بازی اطمينان حاصل كند.
- اگر به عقيده داور، آسيب ديدگی بازيكن جزيی باشد، بازی را بايد ادامه داده تا توپ از بازی خارج شود.
- از خروج بازيكنی كه از زخمش خون جاری است مطمين شود و بازيكن تنها موقعی ميتواند با علامت داور به بازی برگردد كخ خونريزی او بند آمده باشد.
- هنگامی كه تيمی كه برروی آن خطايی صورت گرفته، از فرصت موجود سود برد، اجازه دهيد كه بازی ادامه پيدا كند و چنانچه فرصت مورد انتظار در آن لحظه رخ ندهد و آوانتاژ داده شده در همان وفت فايده ای نبخشد، داور بايد خطای اصلی را جريمه كند.
- اگر بازيكن در يك لحظه بيشتر از يك خطا انجام داد، داور بايد او را برای خطای شديدتر نتبيه كند.
- تنبيه انضباتی بر عليه بازيكنانی كه برای خطای قابل اخطار يا اخراج مقصر هستند.
- هيچ لزومی ندارد كه داور فورا به اين عمل اقدام كند، او ميتواند وقتی كه توپ از بازی خارج شد به اين كار مبادرت ورزد.
- داور ميتواند مسيولين رسمی تيم را كه رفتار غير مسيولانه ای دارند با تشخيص و صلاحديد خود از زمين بازی و اطراف آن بخارج هدايت نمايد.
- عمل كردن به نظر كمك داورارن روی حوادثی كه خود آنها را نديده است.
- مطمين شويد كه شخصی بدون اجازه وارد زمين بازی نشود.
- آغاز مجدد بازی بعد از هر توقف.
- تهيه گزارش مقتضی و دادن اطلاعات لازم از موارد انضباتی بازيكنانی يا مسيولان تيم و حوادث ديگر كه قبل، در جريان و بعد از مسابقه اتفاق می افتد.
تصميمات داور
تصميمات داور در حقيقت در ارتباط با بازی، نهايی است.
داور تنها موقعی می تواند تصميم خود را روی حوادث تغيير دهد كه اين تصميم به نظر او و كمك داور، نادرست بوده و بازی هنوز مجددا آغاز نشده باشد.
تصميمات برد بين المللی
تصميم 1
يك داور (يا هر جا كه مربوط به كمك داور يا داور چهارم باشد) برای موارد زير مسيول نخواهد بود:
هرگونه جراحت و آسيب ديدگی بازيكن، مسيولان رسمی يا تماشاگر.
هر گونه خسارت وارده به هر نوع اموال.
هرگونه ضرر و زيان وارد به فرد، باشگاه، شركت، فدراسيون، انجمن يا هيت های مشابه كه ممكن است بر اثر تصميم داور كه براساس قوانين بازی يا روشهای معمول لازم برای نگه داشتن بازی و كنترل مسابقه اتخاذ ميكند بوجود آيد.
از قبيل تصميمات زير:
- تصميم در مورد اجازه يا عدم اجازه برگزاری مسابقه با توجه به شرايط زمين بازی، اطراف آن ا هوا.
- تصميم در مورد نا تمام گذاشتن مسابقه، به دليل شرايط جوی.
- تصميم ر رابطه با شرايط لوازم يا تجهيزات مورد استفاده در طول يك مسابقه، از جمله تيرهای عمودی و افقی پرچم و توپ.
- تصميم در مورد فطع يا عدم قطع مسابقه بر اثر دخالت تماشاگر يا هر مسيله ای كه در جايگاه تماشاگر بوجود آيد.
- تصميم در مورد توقف يا عدم توقف بازی، برای دادن اجازه انتقال و مداوا به بازيكنان مجروح از زمين بازی.
- تصميم در مورد پافشاری در درخواست انتقال بازيكن مجروح از زمين بازی به خارج جهت مداوا.
- تصميم در مورد اجازه يا عدم اجازه به بازيكن برای پوشيدن لباس يا وسايل ديگر.
- تصميم (تا آنجاييكه جزو مسيوليتهايش است) در مورد اجازه به هر فرد (از جمله مسيولان تيمها يا ورزشگاه، ماموران انتظامی، عكاسان و ساير نمايندگان رسانه ها) جهت حضور در مجاورت زمين بازی.
- هرگونه تصميم ديگری كه ممكن است ئاور بر طبق قوانين بازی يا مطابق با وظايفش، براساس مقررات فيفا، كنفدراسيون، فدراسيون يا اتحاديه های ملی يا مقررات ليگ كه مسابقه تحت آن ضوابط برگزار ميشود، اتخاذ كند.
تصميم 2
در تورنمنتها يا مسابقاتی كه داور چهارم تعيين ميشود، نقض داور و وظايف او طبق دستورالعملهای مصوبه برد بين المللی فوتبال خواهد.
تصميم 3
حوادثی كه با بازی ارتباط دارند، شامل بثمر رسيدن يا عدم بثمر رسيدن گل و نتيجه مسابقه، بايد در گزارش ثبت شوند.
وظايف
دو كمك داور تعيين ميشوند كه وظايف آنها تابع تصميمات داور است. آنها بايد نشان دهند:
- وقتی كه تمام توپ از زمين بازی خارج ميشود.
- كدام طرف حق زدن ضربه كرنر، ضربه دروازه و يا پرتاب توپ اوت را دارد.
- موقعی كه بازيكنی را ميتوان به دليل قرار داشتن در وضعيت آفسايد جريمه كرد.
- موقعی كه تعويض درخواست ميشود.
- موقعی كه رفتاری ناشايست يا حوادث ديگری در خارج از ديد داور، روی دهد.
- موقعی كه خطا اتفاق افتد و كمك داوران نسبت به داور نزديكتر به صحنه باشند (شامل موقعيتهای خاص، خطاهايی كه در داخل محوطه جريمه اتفاق افتاده است).
- هرگاه در ضربات پنالتی، دروازه بان قبل از زدن ضربه به طرف جلو حركت كند و توپ از خط عبور كند.
همكاری
كمك داوران همچنين در كنترل مسابقه بر طبق قوانين بازی به داور كمك ميكنند.
بخصوص آنها ميتوانند برای رعايت فاصله 9.15 متر و برای كنترل بازی و كمك به داور، وارد زمين مسابقه شوند.
در صورت دخالت ناروا و غير ضروری يا برخورد نامناسب، داور، كمك داور را بركنار و گزارش مقتضی ارسال خواهد كرد.
مدت بازی
مدت بازی شامل دو وفت مساوی چهل و پنج دقيقه ای ميباشد، مگر اينكه طور ديگر بين داور و دو تيم موافقت به عمل آيد.
هر نوع توافق در مورد تغيير زمان بازی (برای مثال كم كردن زمان هر نيمه به 40 دقيقه به دليل كمی نور) بايد قبل از آغاز بازی و با رعايت مقررات رقابتها، مشخص شود.
مدت بين دو نيمه
بازيكنان مستحق استفاده از مدت استراخت بين دو نيمه ميباشند.
زمان استراخت بين دو نيمه نبايد بيشتر از 15 دقيقه باشد.
مقررات رقابتها، بايد مدت استراخت بين دو نيمه را مشخص كند.
زمان استراحت بين دو نيمه، تنها با مواقفت داور ميتواند تغيير كند.
افزودن اوقات تلف شده
اين افزايش شامل تمام زمانهای تلف شده و به خاطر موارد زير صورت ميگيرد:
- تعويضها.
- تشخيص بازيكنان آسيب ديده.
- انتقال بازيكنان آسيب ديده از زمين بازی به خارج، برای مداوا.
- وقتهای تلف شده.
- هر دليل ديگر.
افزودن اوقات تلف شده به صلاحديد داور است.
ضربه پنالتی
اگر يك ضربه پنالتی در پايان هر نيمه يا پايان وقت اضافی اتفاق بی افتد، اجازه داده ميشود ضربه زده شود.
وقت اضافی
مقررات مسابقات ميتواند بر طبق شرايط مندرج در قانون 8، دو وقت مساوی برای مسابقه منظور گردد.
تعطيل شدن مسابقه
اگر مسابقه تعطيل شود، مجددا برگزار ميشود، مگر اينكه مقررات مسابقه طوری ديگر تصويب كند.
توپ خارج از بازی
توپ خارج از بازی است وقتيكه:
- تمام توپ از روی خط دروازه يا خط طولی، خواه از روی زمين يا هوا عبور كند.
- بازی به وسيله داور متوقف شده باشد.
توپ داخل بازی
توپ در همه اوقات داخل بازی است بانضمام وقتيكه:
- توپ در اثر برخورد به تير عمودی، تير اقفی يا ميله های پرچم گوشه برگشت كند و در داخل زمين بازی باقی بماند.
- توپ در اثر برخورد به داور يا كمك داور، موقعی كه آنها داخل زمين بازی هستند به زمين بازی برگشت پيدا كند.
توپ خارج از بازی
توپ خارج از بازی است وقتيكه:
- تمام توپ از روی خط دروازه يا خط طولی، خواه از روی زمين يا هوا عبور كند.
- بازی به وسيله داور متوقف شده باشد.
توپ داخل بازی
توپ در همه اوقات داخل بازی است بانضمام وقتيكه:
- توپ در اثر برخورد به تير عمودی، تير اقفی يا ميله های پرچم گوشه برگشت كند و در داخل زمين بازی باقی بماند.
- توپ در اثر برخورد به داور يا كمك داور، موقعی كه آنها داخل زمين بازی هستند به زمين بازی برگشت پيدا كند.

